अच्-सन्धि प्रकरणम् – लघुसिद्धान्तकौमुदी (सम्पूर्ण ४७ सूत्राणि)
१. इको यणचि (६.१.७७): संहितायां विषये अचि परे इकः स्थाने यण् स्यात्।
विश्लेषण: अच् परे होने पर इक् के स्थान पर यण् होता है।
विश्लेषण: अच् परे होने पर इक् के स्थान पर यण् होता है।
२. तस्मिन्निति निर्दिष्टे पूर्वस्य (१.१.६६): सप्तमीनिर्देशेन विधीयमानं कार्यं वर्णान्तरेणाव्यवहितस्य पूर्वस्य बोध्यम्।
३. स्थानेऽन्तरतमः (१.१.५०): प्रसङ्गे सति सदृशतम आदेशः स्यात्।
४. अनचि च (८.४.४७): अचः परस्य यरो द्वे वा स्तो न त्वचि।
५. झलां जश् झशि (८.४.५३): झलां जशः स्युः झशि परे।
६. संयोगान्तस्य लोपः (८.२.२३): संयोगान्तं यत्पदं तस्य लोपः स्यात्।
७. अलोऽन्त्यस्य (१.१.५२): षष्ठीनिर्दिष्टोऽन्त्यस्याल आदेशः स्यात्।
८. यणः प्रतिषेधो वाच्यः (वार्तिक): सुध्युपास्यः इत्यत्र यणो लोपस्य निषेधः।
९. एचोऽयवायावः (६.१.७८): एचः क्रमादय् अव् आय् आव् एते स्युरचि।
१०. यथासंख्यमनुदेशः समानाम् (१.३.१०): समसम्बन्धी विधिर्यथासंख्यं स्यात्।
११. वान्तो यि प्रत्यये (६.१.७९): यकारादौ प्रत्यये परे ओदौतोराव् एतौ स्तः।
१२. लोपः शाकल्यस्य (८.३.१९): अवर्णपूर्वयोः पदान्तयोर्यवयोर्लोपो वा स्यादशि।
१३. पूर्वत्रासिद्धम् (८.२.१): सपादसप्ताध्यायीं प्रति त्रिपाद्यसिद्धा।
१४. आद्गुणः (६.१.८७): अवर्णादचि परे पूर्वपरयोरेको गुण आदेशः स्यात्।
१५. उपदेशेऽजनुनासिक इत् (१.३.२): उपदेशेऽच् अनुनासिक इत्संज्ञः स्यात्।
१६. उरण् रपरः (१.१.५१): ऋ इति त्रिंशतः संज्ञा, तत्स्थाने योऽण् स रपरः।
१७. लोपः पिबति (वार्तिक): खट्वर्ष्यः इत्यादि सिद्धये।
१८. वृद्धिरेचि (६.१.८८): आदेचि परे वृद्धिरेकादेशः स्यात्।
१९. एत्येधत्यूठ्सु (६.१.८९): अवर्णादेजाद्योरेत्येधत्योरूठि च परे वृद्धिः।
२०. अक्षाहिन्यां उपसंख्यानम् (वार्तिक): अक्षौहिणी।
२१. प्रादूहोढोढ्येषैष्येषु (वार्तिक): प्रौहः, प्रौढः इत्यादि।
२२. ऋते च तृतीयासमासे (वार्तिक): सुखार्तः।
२३. प्रवत्सरकम्बलवसनार्णदशानां ऋणे (वार्तिक): प्रार्णम् इत्यादि।
२४. उपसर्गाः क्रियायोगे (१.४.५९): प्रादयः क्रियायोगे उपसर्गसंज्ञाः स्युः।
२५. भूवादयो धातवः (१.३.१): क्रियावाचिनो भ्वादयो धातुसंज्ञाः स्युः।
२६. उपसर्गादृति धातौ (६.१.९१): अवर्णान्तादुपसर्गादृकारादौ धातौ परे वृद्धिः।
२७. एङि पररूपम् (६.१.९४): आन्तादुपसर्गादेङादौ धातौ परे पररूपम्।
२८. अचोऽन्त्यादि टि (१.१.६४): अचामन्त्यो योऽच् स आदिर्यस्य तत् टि।
२९. शकन्ध्वादिषु पररूपं वाच्यम् (वार्तिक): शकन्धुः, कर्कन्धुः, मनीषा।
३०. ओमाङोश्च (६.१.९५): ओमि आङि च परे पररूपमेकादेशः स्यात्।
३१. अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१): अकः सवर्णेऽचि परे दीर्घ एकादेशः।
३२. एङः पदान्तादति (६.१.१०९): पदान्तादेङोऽति परे पूर्वरूपम्।
३३. सर्वत्र विभाषा गोः (६.१.१२२): एङन्तस्य गोर्वा प्रकृतिभावोऽति।
३४. अवङ् स्फोटायनस्य (६.१.१२३): पदान्ते गोरेङोऽवङ् वा स्यादचि।
३५. इन्द्रे च (६.१.१२४): गोरवङ् स्यादिन्द्रे परे।
३६. प्लुतप्रगृह्या अचि नित्यम् (६.१.१२५): अचि नित्यं प्रकृतिभावाः।
३७. दूराद्धूते च (८.२.८४): दूरात्सम्बोधने वाक्यस्य टेः प्लुतः।
३८. ईदूदेद्द्विवचनं प्रगृह्यम् (१.१.११): ईदूदेदन्तं द्विवचनं प्रगृह्यम्।
३९. अदसो मात् (१.१.१२): अदसः परौ ईदूतो प्रगृह्यौ स्तः।
४०. शे (१.१.१३): छन्दसि शे इत्यस्य प्रगृह्यसंज्ञा स्यात्।
४१. निपात एकाजनाङ् (१.१.१४): एकोऽच् निपातः प्रगृह्यः, आङं वर्जयित्वा।
४२. ओत् (१.१.१५): ओदन्तो निपातः प्रगृह्यः स्यात्।
४३. सम्बुद्धौ शाकल्यस्येतावनार्षे (१.१.१६): सम्बुद्धिः प्रगृह्या वा।
४४. उञः (१.१.१७): उञः प्रगृह्यसंज्ञा वा स्यात्।
४५. मय उञो वो वा (८.३.३३): मयः परस्य उञो वः स्यादचि वा।
४६. ई ३ चाक्रवर्मणस्य (६.१.१३०): अवर्णस्य ईकारे परे प्रकृतिभावो वा।
४७. ऋत्यकः (६.१.१२८): अकृतव्यूहाः परिभाषा। पदान्तादकः ऋति परे प्रकृतिभावः।
॥ इति अच्-सन्धि प्रकरणम् सम्पूर्णम् ॥